در ساختمان سازی، اجرای وال پست به عنوان یکی از الزامات مهم ایمنی ساختمان، نقش تعیین کننده ای در کاهش خسارات ناشی از زلزله دارد. دیوارهای غیرسازه ای اگرچه در تحمل بارهای اصلی ساختمان نقشی ندارند، اما در صورت اجرای نادرست می توانند به یکی از خطرناک ترین اجزای ساختمان در زمان زلزله تبدیل شوند. آیین نامه ۲۸۰۰ با هدف افزایش ایمنی و جلوگیری از ریزش دیوارها، ضوابط مشخصی را برای نحوه اجرای وال پست ارائه کرده است. آشنایی با اصول صحیح نحوه اجرا والپست و رعایت جزئیات اجرایی آن، نه تنها باعث انطباق ساختمان با مقررات ملی می شود، بلکه نقش مهمی در افزایش دوام، ایمنی و کیفیت نهایی سازه ایفا می کند.
هدف از اجرای وال پست
هدف اصلی اجرای وال پست، تأمین پایداری دیوار در برابر نیروهای جانبی زلزله و باد است. دیوارها بدون مهار مناسب نمی توانند تغییرشکل های جانبی سازه را تحمل کنند. وال پست با ایجاد اتصال کنترل شده بین دیوار و اسکلت، مانع از ریزش ناگهانی دیوار می شود.
نحوه اجرا والپست
مطابق آیین نامه ۲۸۰۰، وال پست باید به گونه ای اجرا شود که دیوار را در راستای خارج از صفحه مهار کند، بدون آنکه مانع تغییرمکان نسبی سازه شود. این اصل، مستقل از نوع مصالح دیوار، همواره باید رعایت گردد. عدم رعایت این موضوع می تواند منجر به تمرکز تنش و ترک خوردگی گسترده در دیوار شود.
وال پست قائم و ضوابط اجرایی آن
والپست قائم در ابتدا و انتهای دیوارها و همچنین در فواصل مشخص اجرا می شود. در دیوارچینی با بلوک سبک میکسونال، رعایت فاصله مجاز بین وال پست های قائم اهمیت ویژه ای دارد. وال پست قائم معمولاً از مقاطع فولادی مانند ناودانی یا اتصال دو نبشی ساخته شده و به کف و تیر بالایی متصل می شود.
وال پست افقی و نقش آن در دیوارهای مرتفع
در دیوارهایی با ارتفاع زیاد(بیش از 3.5 متر)، آیین نامه استفاده از وال پست افقی را الزامی می داند. این وال پست ها در ترازهای مشخص اجرا میشوند. حذف وال پست افقی در دیوارهایی با ارتفاع 3.5 متر به بالا مجاز نیست.
نحوه اتصال وال پست به اسکلت سازه
اتصال والپست به اسکلت باید به صورت اصولی و مطابق جزئیات آیین نامه انجام شود. اتصال کاملاً صلب ممنوع است، زیرا تغییرمکان قاب سازه در زمان زلزله باعث انتقال تنش های اضافی به دیوار می شود و استفاده از اتصالات لغزشی یا کشویی توصیه می شود.
درز انقطاع و فاصله دیوار از تیر و ستون
بر اساس آیین نامه، در بالای دیوار و در محل تماس با تیر یا سقف باید درز انقطاع پیش بینی شود. این درز معمولاً با مصالح انعطافپذیر پر می شود تا از انتقال مستقیم نیرو جلوگیری گردد. در دیوارچینی با بلوک ساختمانی میکسونال بار وارد بر این ناحیه کاهش می یابد، اما حذف درز انقطاع به هیچ عنوان مجاز نیست.
ترتیب صحیح اجرای وال پست و دیوارچینی
ابتدا والپستها باید نصب، شاقول و مهار شوند و سپس دیوارچینی آغاز گردد. دیوار چینی با بلوک سبک ساختمانی میکسونال باید به صورت اصولی و مرحله ای اجرا شده و در حین دیوارچینی، اتصال به وال پست طبق جزئیات انجام شود. اجرای هم زمان دیوار و وال پست یا نصب والپست پس از اتمام دیوارچینی، خلاف ضوابط آییننامه است.
کنترل کیفیت اجرا
کنترل شاقول بودن وال پست، صحت اتصالات، رعایت فاصله ها و اجرای صحیح درز انقطاع از مهم ترین موارد نظارتی است. دیوارچینی با بلوک سبک میکسونال نباید باعث ساده انگاری در اجرا شود، زیرا عملکرد لرزه ای دیوار وابسته به مجموعه ای از عوامل شامل مصالح، والپست و جزئیات اجرایی است.
در نتیجه پیوست آیین نامه ۲۸۰۰، وال پست را به عنوان عنصر اصلی در ایمنی دیوارهای غیرسازهای معرفی می کند. اجرای صحیح وال پست مستقل از نوع مصالح دیوار الزامی است و تمام ضوابط باید رعایت شود. ترکیب اجرای اصولی والپست با دیوارچینی صحیح، نقش مؤثری در کاهش خسارات زلزله و افزایش ایمنی ساختمان دارد.